Ara
  • Uzm. Ergoterapist Sümeyye Sevgili

Tat Hassasiyeti: Çocuğum Bazı Gıdaları Yemiyor, Bu Seçici Yemek Yemekten Daha Fazlası Olabilir mi?

En son güncellendiği tarih: 14 Ara 2020

Bu yazımda, sizler için, duyusal çocuklarda tat duyarlılıkları hakkında yararlı bilgiler sunmayı hedefledim.


Yemek, muhteşem bir multisensory deneyimdir. Yeni yiyecekleri, yemekleri denemeyi ve farklı tatlarla deneyimlemeyi seviyorum. Her zaman yeni tarifleri denemek için sabırsızlanıyorum (zamanım olduğunda). Çoğu insan yemek yemeyi sever, ancak bazı çocuklar ve yetişkinler için, eğer duyusal hassasiyetleri varsa, yemek yeme sinir bozucu ve hatta acı verici bir deneyim olabilir. Farklı dokulara karşı aşırı duyarlı bir çocuğunuz varsa, özellikle de hassasiyetler aşırı hale geldiğinde, yemek her zaman zevkli değildir. Tat duyarlılığı ile mücadele eden bir duyusal işlem bozukluğu olan çocuk için, yemek zamanı tipik olarak bir eziyet merkezdir.



Çocuğum Bazı Yemekleri Yemiyor


Tat Alma Duyusu Nasıl Çalışır?


Çocuğun beyni, ağzı ile yemekleri nasıl çiğneyeceğini nasıl biliyor? Başlangıç olarak, tat ve lezzet arasında ayrım yapmamız gerekir. Bu iki kelimenin sıklıkla birbirinin yerine geçtiği varsayılır, ancak farklı şeyler anlamına gelir. Tat, dil üzerinde tat veren tomurcukları oluşturan özel reseptör hücreleri tarafından algılanan kimyasal bir algıdır. Lezzet, birçok duyunun birleşimidir. Lezzeti ayırt etmek için beyin sadece tat uyaranlarını değil, aynı zamanda yemeğin kokusunu, dokusunu ve sıcaklığını da yorumluyor. Tüm bu bilgiler, beynin belirli bir yiyeceğin lezzetini ayırt etmesi için bir araya geliyor.


Yani bir çocuK ağzına yiyeceği koyarken aslında ne olur? Çocuk çiğnedikçe, gıda kimyasalları salgılar ve dilin üzerindeki küçük yumrular (papilla), beyne tuzlu, tatlı, acı ya da ekşi olan mesajlar gönderen küçük küçük tüylere sahiptir. Aynı zamanda, bu kimyasallar çocuğun burnuna doğru ilerler. Bu, burunda bulunan koku reseptörlerini tetikler. Ağızdaki yiyecek veya içeceğin lezzetini anlamak için çocuğun tad alma tomurcuklarıyla birlikte çalışırlar.


Yaygın Tat Hassasiyeti Belirtileri

Çocuğunuzun tat duyarlılıkları varsa, bunlar:

  • Aynı yaştaki çocukların çoğunun hoşuna giden yiyeceklerden kaçınır mı?

  • Son derece sınırlı bir yemek listesi var mı? (10'un altında)

  • Belli tatları mı yer?

  • Alışılmadık bir tattan tedirgin mi?

  • Öğürme ya da kolayca midesi bulanır mı?

  • Çok baharatlı veya sıcak yiyecekleri tercih edebilir mi?

  • Belli dokudaki yiyeceklere kuvvetle itiraz ediyor mu?

  • Yemek çok sıcak veya çok soğukken sevmez mi?

  • Sık sık yenmeyen nesneleri (oyuncak, kalem, kağıt, oyun hamuru) yalıyor ya da tadıyor mu?

Gıda Sorunlarını Anlamak


Bir çocuğun büyüdükçe mücadele edebileceği farklı türde yiyecek ve tad zorlukları vardır. Yeterli duyusal entegrasyona sahip olmadıkları takdirde, çocuğun tad alma duyusu aşırı ya da az gelişmiş olabilir.


“Duyusal Entegrasyondaki Bozukluğu kokuyu ve tadı etkileyebilir. Koku ve zevklere karşı duyarsızlık veya aşırı duyarlılık genellikle bir çocuğun beslenme alışkanlıklarına ve beslenmesine müdahale eder. Nitekim, duyusal entegrasyon bozukluğu, başarısızlık yaratan bir tanıya yol açan, beslenme isteksizliğine büyük katkıda bulunan bir faktör olabilir. ”


Hiposensitive


Duyusal bozuklukların çoğunda gördüğümüz gibi, çocuklar tat aldıklarında spektrumun (hipersensitif veya hipo duyarlı) her iki tarafında olabilirler. Belli dokulara, tatlara ve yiyecek sıcaklığına güçlü bir şekilde karşı çıkanlar var. Bu çocuklar soğan, sarımsak, sirke ve kırmızı biber gibi güçlü tatlandırıcı yiyecekleri veya bu tatları andıran tatları beğenmiyorlar. Bu çocuklar gıdalara ve tatlara karşı çok hassas veya “aşırı duyarlı”. Çocuğun aşırı kayıttan zevk alması, yiyeceklerin kokması veya dokularının belirgin olması durumunda, sunulan veya mevcut olan gıdaların çoğunu reddetmeye başlayabilirler. Ebeveynler artık yeni yürümeye başlayan çocukların neden seçici davranmaya eğilimli olduklarını daha iyi anlayabiliyorlar, ancak tat alma duyusunda, duyusal bozukluğu olan bir çocuk, seçici yiyen evresinde asla büyümeyebilir. Beslenme ve kalori alımı endişe yaratabilir.


Hypersensitive


Diğer grubun aksine, son derece baharatlı veya güçlü aromalı yiyecekler yiyebilen çocuklar var. Bu güçlü lezzetlerde, kokulardan veya tatlardan etkilenmeyen çocuklar, duyarlı türdür. Farklı uyaranlara ulaşmak istiyorlar ve benzer zevkleri ayırt etmekte zorlanıyorlar. Bu yüzden güçlü tatlandırıcılara, aşırı dokulara ve genellikle farklı yiyecekleri çiğneyerek ayrılabilirler.



Çocuğum Yemek Seçiyor


Diğer Duyusal Beslenme Sorunları


Duyusal beslenme sorunları olan çocuklar genellikle bir gıda dokusundan diğerine geçmekte zorluk çekerler. Bir arkadaşımın yemek dokularıyla savaşan bir oğlu var. Sadece yumuşak yiyecekler ve yıllarca bebek maması (ya da püre haline getirilen yiyecekler) yiyordu. Herhangi bir gevrek ya da sert dokuya sahip olan yiyeceğin dokusunu reddetti, yemedi.


Bazen, istenmeyen yiyecek yakınındaysa, çocuklar sık sık öğürür ve kusarlar. Bazı kitaplarda, tat konusunda savunmacılığı olan çocuğun, tadın gerçek tadından ziyade yemeğin kokusuna tepki gösterebileceğinden bahseder. Koku ve tat duyusu açık bir şekilde birbiriyle bağlantılıdır ve bazen yeme sorunları olan bir çocuk, tada göre değil, koku alma hassasiyetinden dolayı seçici davranır. Seçici yiyen çocuk, belli bir doku veya sıcaklığa sahip gıdalardan kaçınabilir. Bu özel konular, ilk duyunun ötesindeki duyusal problemleri gösterebilir. Örneğin, kraker, fındık ve patates kızartması gibi gevrek öğünler isteyen bir çocuk, ağız eklemlerinde duyusal girdi arıyor olabilir. Bunun aksine, et ve sert ekmek gibi çiğneme yiyeceklerinden kaçınan bir çocuğun zayıf çene kasları olabilir.


Çocuğunuza Evde Yardım Yolları


Çocuğunuz duyusal işlem sorunları ile uğraşıyorsa ve gıda ve tat hassasiyeti ile uğraşıyorsa, aşağıda size yardım etmek için evde yapabileceğiniz birkaç etkinlik var.


Kaydını tutmak


Çocuğunuzun yiyecek ve kokulara verdiği tepkileri takip edin. Çok yakında bir neler yediğini net olarak görmeye başlayacaksınız. Çocuğunuzun reddettiği veya hoşlandığı yiyecekler yeni şeyler denedikçe daha belirgin hale gelecektir. Çocuğunuz bir terapistle görüşüyorsa bu günlüğü yanınızda bulundurun.


Bölünmüş Tabaklar


Yiyeceklere duyarlı çocuğunuza yemek verirken bölünmüş bir tabak deneyin. Birden fazla aileden öğrendim ki bu tüyo yemek saatlerinde onlara yardımcı oldu. Çocuğun yiyeceğini ve denemek istediğiniz, çocuğun ‘itiraz’ ettiği iki yemeği birbirleriyle temas etmeyecek şekilde koymayı denyin. Bölünmüş bir tabak kullanmak, yeni yiyeceklerin çocuğunuzun sevdiği diğer yiyeceklere dokunmamasını sağlar.


Onları Seçim Yapmaya Teşvik Edin


Çocuğunuza seçenek sunun. Hepimiz çocukların yeni yiyecekleri denemek zorunda olduklarını biliyoruz. Tada duyarlı bir çocukta, bu zor olabilir. Çocuğunuzu, yemek sırasında iki veya üç yeni yiyecek arasından seçim yapmaya teşvik edin. Bu çocuğa daha fazla kontrol sağlar.


Hazırlık


Gıdaların farklı sunumlarını deneyin. Birçok çocuğun gıdalarla ilgili doku sorunları vardır. Çocuğun elma püresi gibi sevdiği yiyecekleri seçin ve elmayı yeni yollarla sunun. Bir gün, çocuklara taze elma dilimleri verin ve başka bir gün susuz elma dilimleri deneyin. Aynı yemek olduğunu açıklayıp, sadece farklı yollar hazırlayın.


Daha detaylı bilgi ve size yardımcı olabilmem için lütfen iletişime geçin.




Yemek seçen çocuk